“Cùng nhau chống kháng kháng sinh”: Các hoạt động kết nối khoa học với công chúng

Việc lạm dụng kháng sinh ở người, chăn nuôi, và trồng trọt trên thế giới đã thúc đẩy việc phát triển và lây lan của tình trạng kháng thuốc. Các nhà nghiên cứu ước tính rằng kháng kháng sinh đã gây ra cái chết của 1,27 triệu người trong năm 2019 (1).   

18 – 24/11 hàng năm là tuần lễ thế giới Nâng cao Nhận thức về Kháng Kháng Sinh. Chủ đề của năm 2022 là “Cùng nhau phòng chống kháng kháng sinh”. Trong kế hoạch hành động toàn cầu cho kháng kháng sinh, WHO đã xác định sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức và hiểu biết về kháng kháng sinh thông qua giao tiếp hiệu quả, giáo dục, và tập huấn.

Kháng kháng sinh thường được đóng khung trong việc đưa ra những quyết định sai lầm vì thiếu thông tin, sử dụng bừa bãi và sai mục đích các loại thuốc kháng sinh (Leung et al. 2011, Laxminarayan et al. 2013). Trên thực tế, có nhiều tác nhân phức tạp hơn dẫn đến hành vi và quyết định sử dụng kháng sinh, và giải pháp cho tình trạng này cũng không đơn giản và cần phải được liên kết chặt chẽ với nhau.

Không nằm ngoài cuộc chiến, song song với các nghiên cứu khoa học của OUCRU trong lĩnh vực kháng thuốc, chúng tôi cũng đã triển khai một loạt các hoạt động và dự án kết nối với cộng đồng và công chúng, với mục đích giúp nâng cao nhận thức cũng như lan tỏa thông điệp sử dụng kháng sinh đúng mục đích, thông qua việc giúp các thành viên cộng đồng được chia sẻ góc nhìn và định hình tương lai bằng các giải pháp của riêng họ. 

Giới trẻ phòng chống kháng kháng sinh Youth Against AMR (YAAR!) 

Dự án YAAR! đã mang các bạn trẻ từ bốn quốc gia của nam bán cầu cùng làm việc với nhau: Kenya, Nepal, Thái Lan, và Việt Nam. Các bạn trẻ này đã cùng đóng góp vào dự án để: 

  • xác định và đánh giá các thông điệp phù hợp với giới trẻ về kháng kháng sinh
  • xác định nền tảng hiệu quả để tương tác và trao quyền cho người trẻ trong việc đóng góp vào cuộc chiến chống lại hiểm họa y tế toàn cầu từ kháng kháng sinh.

Xem thêm các hoạt động và thành quả của dự án do các bạn trẻ sáng tạo tại đây.

YAAR! đã phối hợp với các đội dự án Giáo dục và Kháng thuốc của Wellcome để phát triển một mô hình học tập. Đây là nguồn tài liệu cho các nhà giáo dục, chuyên viên y tế, và nhà nghiên cứu để giúp họ giúp các bạn trẻ hiểu về:

  • Kiến thức khoa học về Kháng kháng sinh
  • Các nguy cơ kháng kháng sinh mang lại cho cá nhân, cộng đồng, và y tế toàn cầu
  • Các hành động họ có thể thực hiện được để phòng chống kháng kháng sinh.  

Mô hình này đưa ra những kết quả học tập chính dành cho mọi lứa tuổi, có thể áp dụng cho nhiều môi trường học tập khác nhau. Mô hình này cũng là công cụ hữu ích trong việc thiết kế bài giảng và các hoạt động trong lớp học.

Bạn có thể tải mô hình này tại đây: phiên bản đầy đủphiên bản rút gọn – chỉ bao gồm các kết quả học tập chính. 

THÔNG ĐIỆP Y TẾ TẠI CÁC BỆNH VIỆN, HÀ NỘI

Một kịch bản quen thuộc ở Nam và Đông Nam Á: không thể đi khám để được chẩn đoán chính xác và có đơn thuốc phù hợp, mọi người tự đi nhà thuốc mua kháng sinh.

Để giúp nâng cao nhận thức ở cấp cộng đồng, OUCRU Hà Nội đã phát triển các tài liệu truyền thông để phân phát tại các bệnh viện ở Hà Nội.

  • Bạn có thể xem đoạn video giải thích ngắn về tình trạng kháng kháng sinh dành cho sinh viên y khoa tại đây (video bằng tiếng Việt).
  • Dự án cũng thiết kế và phân phát tờ rơi tại bệnh viện cho bệnh nhân và người thân. Xem tờ rơi tại đây (bản dành cho sinh viên y khoadành cho bệnh nhân

Dự án này nằm trong chương trình cấp quỹ Seed Award dành cho các nghiên cứu viên của OUCRU.

DỰ ÁN COLLAB LAB  

Collab Lab là dự án kết nối giới trẻ của các bạn Đại sứ Khoa học Trẻ Việt Nam của OUCRU. Đây là các bạn trẻ đam mê khoa học và truyền thông. Các bạn đã phối hợp với các nhà khoa học tại OUCRU nói riêng và Việt Nam nói chung để sản xuất các video giải thích khoa học ngắn phù hợp với các bạn trẻ.

Chủ đề của các video khoa học dễ hiểu này tập trung vào các vấn đề y tế toàn cầu, trong đó có kháng kháng sinh. Video kỳ tới của nhóm Collab Lab được thực hiện dựa theo một nghiên cứu về việc lạm dụng colistin trong các nông trại gia cầm quy nhỏ ở miền Nam Việt Nam, dẫn đến tình trạng xuất hiện vi khuẩn kháng colistin ở cả động vật và con người (1). 

Video sẽ được cập nhật sau.

Bạn có thể xem thêm các video khác của nhóm Collab Lab tại đây.  

Bài ca Kháng Kháng Sinh và các hoạt động khác tại Nepal 

Kháng kháng sinh đang là mối lo tại Nepal. Phòng Kết nối Khoa học với Công chúng của OUCRU Nepal đã tổ chức loạt sự kiện giúp nâng cao nhận thức trong cộng đồng. Mở đầu chuỗi sự kiện là buổi trò chuyện cung cấp thông tin “Tea Talk”, sau đó là cuộc thi hát bài hát Kháng Kháng Sinh! Hoạt động đã thu hút được nhiều tình nguyện viên cộng đồng tham gia biểu diễn bài hát thú vị này.

Trong Tuần lễ Thế giới Nâng cao Nhận thức Kháng Kháng Sinh 2022, OUCRU Nepal cũng tổ chức nhiều sự kiện cộng đồng trong hai tháng tới: cuộc thi vẽ Doodle, nhiều buổi trò chuyện Tea Talk với giới trẻ về kháng kháng sinh, xem phim, đạp xe, và nhảy tập thể. 

OUCRU Indonesia

OUCRU Indonesia sẽ ra mắt podcast về chủ đề Kháng kháng sinh trong tuần lễ nâng cao nhận thức về kháng kháng sinh 2022. Chúng tôi sẽ cập nhật chi tiết sau.

 

Tài liệu tham khảo:

(1) Trung N, Matamoros S, Carrique-Mas JJ, Nghia N, Nhung N, Chieu T, et al. Zoonotic Transmission of mcr-1 Colistin Resistance Gene from Small-Scale Poultry Farms, Vietnam. Emerg Infect Dis. 2017;23(3):529-532. https://doi.org/10.3201/eid2303.161553