Sốt xuất huyết vẫn đang là vấn đề y tế công đáng lo ngại tại Việt Nam. Đỉnh dịch thường xuất hiện trong khoảng tháng 9 – tháng 12 hàng năm.
Theo Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế, chỉ trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam đã ghi nhận hơn 50.000 ca sốt xuất huyết, cao hơn khoảng 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Dịch bệnh cũng xuất hiện sớm hơn, lan rộng ra nhiều địa phương phía Bắc, và ngày càng có diễn biến phức tạp.(*)
Các chuyên gia y tế cho biết một trong những lý do khiến căn bệnh này vẫn nguy hiểm là do tâm lý chủ quan phổ biến. Nhiều người lầm tưởng rằng khi hạ sốt nghĩa là bệnh đã bắt đầu khỏi. Tuy nhiên, trên thực tế, sốt xuất huyết thường tiến triển theo chiều hướng ngược lại.
“Giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 của bệnh, khi sốt giảm hoặc hết sốt, thường lại là giai đoạn nguy hiểm nhất,” PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), giải thích. “Đây là lúc các biến chứng nặng như hội chứng sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nghiêm trọng hoặc suy đa tạng có thể xảy ra. Nhiều bệnh nhân nhập viện quá trễ vì cho rằng mình đang hồi phục, làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong. Do hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết, việc phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo, theo dõi sát sao và chăm sóc đúng cách vẫn là các yếu tố then chốt để giảm thiểu biến chứng và tử vong.”
Trong phiên thảo luận gần đây do nhóm dự án D-SCAPE (Dengue Shock Classification And Prediction Wearable – Thiết bị đeo phân loại và dự đoán sốc sốt xuất huyết) và nhóm Kết nối Khoa học với Công chúng và Cộng đồng của OUCRU tổ chức, nhóm Tư vấn Cộng đồng (Health Research Advisory Board), gồm nhiều thành viên ở nhiều độ tuổi, hoàn cảnh, và trình độ học vấn khác nhau, đã đồng tình với ý kiến của BS Hùng. Một trong những rào cản lớn trong điều trị sốt xuất huyết chính là việc chậm trễ tìm kiếm sự chăm sóc y tế: nhiều người không nhận biết được bệnh sốt xuất huyết cho đến khi các triệu chứng đã trở nặng, và thường tự chữa tại nhà bằng các mẹo dân gian trước khi đến gặp bác sĩ.
Thiết bị D-SCAPE được thiết kế để giải quyết vấn đề này. Được trang bị công nghệ theo dõi liên tục, D-SCAPE hứa hẹn sẽ là công cụ hữu ích giúp các bác sĩ nhận diện sớm tiến triển nặng của bệnh, hỗ trợ can thiệp kịp thời, tối ưu hóa việc quản lý dịch truyền, và cuối cùng là cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân ở các khu vực còn hạn chế về nguồn lực.
Nhằm giúp thiết bị đáp ứng được nhu cầu của bệnh nhân trong hoàn cảnh sử dụng thực tế, các nhà nghiên cứu thuộc dự án D-SCAPE đã tham vấn nhóm Tư vấn Cộng đồng nhằm thu thập ý kiến phản hồi về việc sử dụng thiết bị trong thực tế như chức năng, cách sử dụng, khó khăn và lo ngại gặp phải trong quá trình dùng v.v. Những buổi trao đổi trực tiếp như vậy đã hỗ trợ nhóm dự án tiếp tục hoàn thiện thiết bị, phản ánh trực tiếp đóng góp của cộng đồng trong dự án.
Là một trong những hoạt động kết nối khoa học với cộng đồng tại OUCRU, nhóm Tư vấn Cộng đồng từ lâu đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các nhà khoa học thu hẹp khoảng cách giữa mục tiêu nghiên cứu và những mối quan tâm thực tế của cộng đồng. Những dự án với người hưởng lợi chính là cộng đồng như D-SCAPE hay VIETNARMS là minh chứng rõ nét cho việc tiếp thu ý kiến của cộng đồng trong nghiên cứu sẽ giúp dự án trở nên thực tế và có ảnh hưởng sâu rộng hơn, đặc biệt trong bối cảnh địa phương và cộng đồng nơi dự án có tác động trực tiếp.
Tham khảo:
